Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, “Suriye’de itimadın tesis edilmesiyle, ekonomik ve siyasi ortamın güzelleştirilmesiyle birlikte, inanıyorum ki Suriyeli kardeşlerimiz ülkelerine, vatanlarına inançlı onurlu ve istekli biçimde döneceklerdir.” dedi.
Yılmaz, TBMM Genel Şurasında görüşmelerine başlanan 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2023 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi’nin sunuş konuşmasını yaptı.
Konuşmasına Isparta’da eğitim uçuşu sırasında meydana gelen helikopter kazasında şehit olan askerler için Allah’tan rahmet ve yaralılara şifalar dileyerek başlayan Yılmaz, kazaya ait araştırma ve incelemelerin süreç içinde gerçekleştirileceğini söyledi.
Suriye’de yaşanan gelişmelere ait değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, Suriye’de tarihi bir dönüm noktasında olunduğunu, tüm bu süreci yakından takip ettiklerini belirterek, şöyle konuştu:
“Şu anda yeni bir oluşum başlamış durumda, bir geçiş süreci kelam konusu. Bu geçiş mühletinin en sağlıklı halde, kapsayıcı bir biçimde oluşmasını ve sürmesini temenni ediyoruz. Suriye’de yaşayan tüm dinlerden, tüm etnik kümelerden, tüm mezheplerden, Suriye halkının tamamının temsil edildiği bir sürecin yaşanmasını, Suriye’de tekrar kalıcı rejimin de tüm bu ögeleri içerecek biçimde Suriye’nin toprak bütünlüğünü, siyasi birliğini, egemenliğini koruyacak bir formda teşekkül etmesini temenni ediyoruz.
Türkiye Cumhuriyeti olarak, Türk halkı olarak Suriye’nin ve Suriye halkının tamamının yanında olduğumuzu tabir etmek istiyorum. Bugüne kadar olduğu üzere bundan sonra da Suriye halkıyla dayanışmanızı sürdüreceğiz. Çok acılar yaşadı Suriye halkı. Suriye’de yaşanan bu süreçlere dışarıdan olumsuz tesir edecek hiçbir hareketin, hiçbir tesirin olmamasını temenni ediyoruz. Suriye’de barışın, istikrarın, huzurun temin edilmesini temenni ediyoruz.”
Yılmaz, Suriye’den Türkiye’ye yönelik terör tehditlerinin bertaraf edilmesi, Türkiye’nin halkıyla, sonlarıyla komşusundan gelebilecek tehditlere maruz kalmaması için de her türlü önlemi almaya devam edeceklerini vurguladı:
Yılmaz, şunları kaydetti:
“Bir öbür değerli boyut da Suriye’den gelip ülkemizde süreksiz müdafaa altında olan nüfustur. Suriye’de itimadın tesis edilmesiyle, ekonomik ve siyasi ortamın güzelleştirilmesiyle birlikte, inanıyorum ki Suriyeli kardeşlerimiz ülkelerine, vatanlarına inançlı onurlu ve istekli formda döneceklerdir. Bu süreçte sağladıkları deneyimlerle, edindikleri kazanımlarla inanıyorum ki ülkemizle Suriye ortasında, güçlü bir köprü oluşturacaklardır, olumlu bir bağ teşkil edeceklerdir.”
“EKONOMİMİZ 17 ÇEYREKTİR KESİNTİSİZ BÜYÜMEKTEDİR”
2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifinin, makroekonomik ve finansal istikrar ile mali disiplin siyasetlerine uygun formda hazırlandığını, zelzele hariç kamu harcamalarının denetim altında tutulmasını hedeflediklerini lisana getiren Yılmaz, kamu açığının kademeli olarak azaltılacağını ve dezenflasyon sürecinin destekleneceğini kaydetti.
Yılmaz, 2025 yılı bütçesinin tıpkı vakitte “Türkiye Yüzyılı” vizyonuyla uyumlu olduğunu ve birçok alanda hayata geçirilmesi planlanan yapısal dönüşüm adımlarını destekleyecek bir yaklaşımla oluşturulduğunu anlatarak, yüksek katma kıymetli üretimin artırılması, AR-GE ve yenilikçilik kapasitesinin güçlendirilmesi, yeşil ve dijital iktisada geçiş tarafında teknolojik dönüşümün sağlanması, besin ve güçte arz güvenliğinin geliştirilmesi istikametindeki siyaset adımlarını destekleyici nitelikle olacağını söyledi.
2025 yılında emtia fiyatlarında bilhassa güç alanında arz taraflı olumlu beklentilerin iktisadi faaliyeti destekleyici tarafta hareket edeceğine inandıklarını lisana getiren Yılmaz, dış şartlardaki destekleyici ortamın, kararlılıkla uygulanan iktisat programının dezenflasyon, istihdam, üretim ve ihracat maksatlarını desteklemesini beklediklerini kaydetti.
“İSTİKRARLI ORTAMDA YÜKSEK BÜYÜME ORANLARINA ULAŞMAYI PLANLIYORUZ”
Yılmaz, Türkiye iktisadının güçlü büyüme performansıyla gelişmiş ülkelere yakınsama sürecini süratle sürdürdüğünü belirterek, şöyle devam etti:
“Avrupa başta olmak üzere global ekonomik kurallardaki aksiliklere, bölgemizde artan jeopolitik gelişmelere karşın ülkemizin 2024 yılında da büyümesini istikrarlı bir yapıda sürdürdüğünü gözlemliyoruz. 2024 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 2,1 oranında büyüme kaydeden ekonomimiz 17 çeyrektir kesintisiz büyümektedir. 2024 yılının birinci dokuz ayında, yurtiçi talep, net ihracat ve hizmet dalındaki değerli katkı ile Türkiye iktisadı yüzde 3,2 oranında büyüme kaydetmiştir.
Yılın üçüncü çeyreği prestijiyle istikrarlı büyüme kompozisyonu devam etmekte, OVP’de öngördüğümüz üzere net mal ve hizmet ihracatının ekonomik büyümeye katkısı öne çıkmaktadır. Net mal ve hizmet ihracatının ekonomik büyümeye katkısı yılın üçüncü çeyreğinde artış göstererek 2,2 puan olarak gerçekleşmiştir. Ayrıyeten inşaat yatırımları ivmelenmiş, büyümeye katkısı 0,8 puan olmuştur. 2024 yılının tamamında OVP’de yüzde 3,5 olan büyüme gayemizde, global ekonomik şartlar ve dezenflasyonist siyasetlerin süreksiz tesirlerine bağlı olarak aşağı taraflı riskler artmıştır. Lakin bu süreçte, ekonomimiz gayeye yakın bir büyüme performansı sergileyerek, sürdürülebilir büyüme yolunda kararlılıkla ilerlemeye devam edeceğiz. Orta vadede ise öngörülebilirliği artırılan ekonomik siyasetlerimizin tesiriyle istikrarlı bir ortamda daha yüksek büyüme oranlarına ulaşmayı planlıyoruz.
2025 yılı için ise ekonomimizin üretim ve talep tarafıyla istikrarlı bir görünüm sergileyerek, büyümeyi sürdürülebilir kılan net ihracat ve sabit sermaye yatırımlarının dayanağıyla yüzde 4 büyüme oranına ulaşması hedeflenmektedir.”
“KALICI FİYAT İSTİKRARINA GEÇİŞİ SAĞLAMAYI AMAÇLIYORUZ”
Makroekonomik istikrarın sağlanmasına yönelik oluşturdukları siyaset bileşenlerinin odağında tüm dünyanın gündemindeki enflasyonla çabanın yer aldığını vurgulayan Yılmaz, şöyle konuştu:
“Geçen yıl ilan ettiğimiz OVP’de belirlediğimiz takvim ve aşamalandırmayla uyumlu olarak, 2023 yılı Haziran ayında başlayan ve enflasyonla çabada sağlam bir taban oluşturmayı amaçlayan geçiş süreci, 2024 yılı Haziran ayı prestijiyle sona ermiş ve ikinci etap olan dezenflasyon süreci başlamıştır. Bu tarihten itibaren yıllık enflasyon oranında 28,4 puanlık bir düşüş kaydedilmiş ve 2024 yılının Kasım ayı prestijiyle yıllık TÜFE artış oranı yüzde 47,1 düzeyine gerilemiştir.
Aralık ayı fiyat gelişmeleriyle birlikte, 2024 yılı sonunda enflasyon oranının Merkez Bankasının kasım ayında açıkladığı Enflasyon Raporunda belirttiği kestirim aralığıyla uyumlu olacağını beklemekteyiz. Benzeri formda 2025 yılında da enflasyonla uğraş, gösterdiğimiz kararlı duruşla, enflasyon oranı OVP’de ve Enflasyon Raporunda ilan edilen düzeylerle uyumlu formda gerçekleşecektir.
Enflasyondaki düşüş eğilimi, sıkı para siyaseti, makroihtiyati önlemler ve Türk lirasındaki istikrarlı seyir, dezenflasyon sürecinin tesirli olmaya başladığını göstermektedir. Önümüzdeki devirde bu eğilimin sürmesiyle birlikte, dezenflasyon sürecini muvaffakiyetle tamamlayarak, yine tek haneli enflasyon düzeylerini görmeyi ve böylelikle kalıcı fiyat istikrarına geçişi sağlamayı amaçlıyoruz.”
Yılmaz, istikrar içerisinde güçlü büyüme ve gelir dağılımını güzelleştirmede en temel gayelerinin öncelikle fiyat istikrarının sağlanmasın olduğunu vurgulayarak, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Enflasyon düzeylerindeki düşüşün vatandaşlarımızın refah seviyesini kalıcı olarak güzelleştirmesi için her türlü çabayı gösteriyor ve gerekli adımları atıyoruz. Enflasyondaki düşüşün en kısa müddette tesisi bakımından, beklentilerin daha da uygunlaştırılması ve fiyatlama davranışlarının enflasyonu düşürücü tarafta olması için çalışmaya devam ediyoruz. Bu doğrultuda, enflasyon oranı program devrinde tek haneli düzeylere indirilerek, bu düzeylerde istikrar kazanana kadar para, maliye ve gelirler siyaset bileşenleriyle bütün araçlarımızı bütüncül bir siyaset çerçevesinde ve aktif bir uyumla, kararlı biçimde kullanacağız.”
“DIŞ FİNANSMAN MALİYETLERİ HAYLİ GERİLEMİŞTİR”
TCMB tarafından sıkı nakdî duruşun korunduğunu, miktarsal sıkılaştırma ve makroihtiyati siyasetlerle da desteklendiğin belirten Yılmaz, bunun sonucunda tüketici ve firmaların enflasyon beklentilerinde düzgünleşme gözlendiğini söz etti.
Yılmaz, 29 Kasım tarihli datalara nazaran KKM’nin toplam mevduat içindeki hissesinin geçen yıl en yüksek düzeyi olan yüzde 26,2 oranından yüzde 6,6’ya gerilediğini, Türk lirası mevduatın hissesinin ise yüzde 57,3’e yükseldiğini, mevduat dolarizasyonunun da yüzde 36,1’e gerileyerek 2015’ten bu yana en düşük düzeyine indiğini söyledi.
“Son bir yılda süratli halde artan rezervler, süratle gerileyen cari açık ve dış borcun refinansmanının artması üzere nedenlerle dövize olan muhtaçlık azalmış ve ülke risk priminin dikkate paha düzeye düşürülmesi ile dış finansman maliyetleri epeyce gerilemiştir.” diyen Yılmaz, makrofinansal istikrar gayesine duyulan itimat ve düşen maliyetler üzere sebeplerle, kamu borcunda olduğu üzere finansal kesitin ve gerçek dalın borç üzerindeki refinansman riskinin de kıymetli derecede gerileme gösterdiğini kaydetti.
“BÜTÇEMİZ İÇİNDE FAİZLERİN HİSSESİ YÜZDE 13,2 SEVİYELERİNDEDİR”
Yılmaz, bu yılın merkezi idare bütçe masraflarının 11 trilyon 213 milyar lira, bütçe gelirlerinin ise 9 trilyon 65 milyar lira olacağını, bu yıl bütçe açığının 2 trilyon 148 milyar lira, faiz dışı açığın ise 851 milyar lira olarak gerçekleşmesini iddia ettiklerini bildirerek, bu yılın sonunda bütçe açığının ulusal gelire oranının, başlangıçta öngörülen yüzde 6,4 düzeyinden epeyce düşük bir düzeye, yüzde 4,9’a gerileyeceğini beklediklerini kaydetti.
Vergi gelirlerinin yaklaşık 7 trilyon 605 milyar lira, vergi dışı gelirlerin ise yaklaşık 1 trilyon 459 milyar lira düzeyinde gerçekleşeceğini varsayım ettiklerini aktaran Yılmaz, şöyle konuştu:
“2025 yılı Merkezi İdare Bütçesinde bütçe masraflarının 14 trilyon 731 milyar lira, bütçe gelirlerinin ise 12 trilyon 800 milyar lira olacağını öngörmekteyiz. Bütçe açığının gayri safi yurtiçi hasılaya oranının ise yüzde 3,1 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Zelzele nedeniyle bütçe açıklarında yaşanan arızi, süreksiz artış sonrasında, bütçe açığını yine hükümetlerimiz devrindeki ortalamaya yaklaştırıyoruz.
Hükümetlerimiz devrinde mali disiplini sağlayarak bütçeyi faiz bütçesi olmaktan çıkardık, hizmet bütçesi haline getirdik. 2002 yılında faiz harcamalarının GSYH içindeki hissesi yüzde 14,3 iken bu oranın 2025 yılında yüzde 3,2 olacağı varsayım edilmektedir. 2002 yılında tüm bütçe masraflarımız içinde faizin hissesi yüzde 43,2 düzeylerine kadar yükselmişti. Bugün geldiğimiz noktada süreksiz olarak kimi artışlar olsa da bütçemiz içinde faizlerin hissesi yüzde 13,2 düzeylerindedir.”
“VERGİ GELİRLERİNİN 11 TRİLYON 139 MİLYAR LİRAYA ULAŞACAĞINI VARSAYIM EDİYORUZ”
Yılmaz, 2025 yılı bütçe ödeneklerinin ekonomik sınıflandırmaya nazaran dağılımına ait bilgi vererek, işçi masraflarının 3 trilyon 911 milyar lira; mal ve hizmet alım giderlerinin 1 trilyon 24 milyar lira, cari transferlerin 5 trilyon 813 milyar lira, sermaye masraflarının 1 trilyon 102 milyar lira, sermaye transferlerinin 338 milyar lira, borç verme giderlerinin 306 milyar lira, yedek ödeneklerin 287 milyar lira ve faiz giderlerinin 1 trilyon 950 milyar lira olduğunu bildirdi.
“2025 yılında merkezi idare bütçe gelirlerinin 12 trilyon 800 milyar liraya, vergi gelirlerinin ise 11 trilyon 139 milyar liraya ulaşacağını iddia ediyoruz.” diyen Yılmaz, bütçe gelirlerinin alt kalemlerinde, gelir vergisinin 2 trilyon 130 milyar lira, kurumlar vergisinin 1 trilyon 637 milyar lira, katma kıymet vergisinin 3 trilyon 599 milyar lira, özel tüketim vergisinin 2 trilyon 121 milyar lira, başka vergi gelirlerinin 1 trilyon 652 milyar lira ve vergi dışı gelirlerin ise 1 trilyon 662 milyar lira olduğunu söyledi.
